ZBIORNIK MŁYNNE
 

Planowana inwestycja będzie realizowana na rzece Łososina, która jest lewobrzeżnym dopływem Dunajca, o całkowitej długości 56.0 km. Wypływa z północno – wschodnich stoków Jasienia na wysokości 760m npm, powierzchnia zlewni 407 km2.

Idea budowy zbiornika Mlynne nie jest ideą nową. Przeprowadzone w latach 60-tych, przez ówczesne Biuro Studiów i Projektów Budownictwa Wodnego, badania terenowe wykazały , iż na całej długości rzeki Łososina , warunki do budowy spełnia odcinek dolny pomiędzy Młynnem, a Laskową. Budowa zbiornika uzasadniona jest przede wszystkim deficytem wody pitnej w rejonie Limanowej. Obok funkcji zaopatrzeniowej w wodę zespół zbiorników – dolny i górny pełnił będzie funkcje energetyczną i przeciwpowodziową. 

 
 

Główne parametry zbiornika wodnego Młynne na rzece Łososinie.

 
Charakterystyka
 

   Objętość zbiornika

mln/m3
 
 
Powierzchnia zalewu w ha
 

Rzędna piętrzenia mnpm

 
Maksymalna
 
10,3
 
135
 
350,00
 
Powodziowa
 
4,9
 
94-135
 
346,00-350,00
 
Użytkowa
 
2,9
 
40-94
 

342,00- 346,00

 
Martwa
 
2,5
 
0-40
 
334,00-342,00
 

Dla jego utworzenia należy wybudować zaporę o maksymalnej wysokości 17,0 m i długości 178,0 m. Ponadto konieczna jest przebudowa dróg na długości 3,4 km, oraz wykonanie obwałowań długości 0,8 km.

 
CELE REALIZACJI ZBIORNIKA WODNEGO MŁYNNYM
 

-         Ochrona przeciwpowodziowa.

-         Ujęcie wody dla miasta Limanowa i przyległych gmin.

-         Powiększenie przepływów najniższych w rzece Łososinie.

-         Rekreacja

-     Efekt energetyczny

-         Ochrona sanitarna zlewni rzeki Łososiny.

 
 Celem przedsięwzięcia inwestycyjnego jest realizacja zbiornika wodnego na rzece Łososinie poprzez budowę zapory w km 28+600 rzeki Łososiny, oraz obiektów towarzyszących. Projektowany zbiornik wodny w założeniach będzie pełnił wielozadaniową rolę. Budowa zbiornika przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa z zakresu ochrony przeciwpowodziowej doliny rzeki, oraz będzie gwarantować utrzymanie podwyższonych niskich przepływów. Umożliwi pobór wody dla celów komunalnych, stworzy warunki dla rekreacji wodnej tym samym zwiększy atrakcyjność turystyczną naszego regionu.
 
Zagwarantowanie poboru wody dla miasta Limanowa.

Najniższe przepływy w rzece Łososinie w przekroju projektowanej zapory zbiornika wynoszą 0,2 m3/s. Średni niski przepływ wynosi 0,44 m3/s. Przepływ hydrobiologiczny winien kształtować się na poziomie średniego niskiego przepływu, co oznacza, że pobór wody nawet w ilości połowy najniższego przepływu utrudnia życie biologiczne w rzece. Takie warunki przy braku zbiornika dopuszczają pobór wody w ilości 0,1 m3/s. Natomiast zapotrzebowanie wody dla miejscowości Limanowa, Łososina Górna, Młynne, Sowliny, Koszary, Lipowe, Zamieście, Laskowa zamieszkałych przez 24000 osób szacuje się na 0,144 m3/s. Obecnie ludność w tych miejscowościach korzysta z ujęć indywidualnych ze studni i źródeł. Wydajności tych ujęć są niewielkie, a w okresach suszy woda w nich wysycha. Retencjonowanie wody w zbiorniku zagwarantuje wodę dla rozbudowy ujęcia wodociągów,
 a przede wszystkim poprawi w rzece warunki hydrobiologiczne zakłócone ujęciem wody.

Ochrona przeciwpowodziowa.

W 1997 r. straty powodziowe w gminach leżących w zlewni rzeki Łososiny wyniosły 109 min zł co stanowiło 23% strat w województwie nowosądeckim. Największe zniszczenia wystąpiły w 1040 budynkach na kwotę 22 min zł. (52% strat w województwie). W czasie powodzi 1997 r. straty powodziowe w brzegach i zabezpieczeniu dróg nad rzeką Łososina oszacowano na 5,8 min zł. co stanowiło 39% strat w zlewni Łososiny i 7% w zlewni Dunajca. Straty w pozostałych obiektach (drogach i mostach) oszacowano na 10 mln zł. W dolinie rzeki Łososiny od projektowanego przekroju zapory do ujścia jej do zbiornika Czchowskiego na Dunajcu tj. na odcinku 28 km może być zalane wodą o prawdopodobieństwie 1% - 485 ha gruntów ornych i użytków zielonych, oraz zagrożone uszkodzeniem 10 mostów i 6,5 km dróg, oraz 202 budynków. Wartość tych obiektów szacuje się na 125 mln zł. W okresie stulecia straty powodziowe szacowane na poziomie 1997 r. mogą wynieść 85 mln zł. Największy udział przy ich powstaniu mają 62 budynki znajdujące się w obszarze zalewu wodami o prawdopodobieństwie 5%, oraz l km dróg położonych między korytem rzeki a stromym zboczem doliny. Przeprowadzone obliczenia symulacyjne wykazały że możliwości redukcji fali powodziowej poprzez zbiornik Młynne wahają się w granicach od 20 - 50%, przy czym fala o prawdopodobieństwie 1% (kulminacja 490 m3/s) może być zredukowana o 10 m3/s.

Powiększenie przepływów najniższych w rzece Łososinie.

Retencjonowanie wody w zbiorniku o pojemności użytecznej 2,9 mln m3 umożliwi wyrównanie przepływów w rzece do przepływu gwarantowanego w 99,9% w wysokości 0,66 m3/s. Powiększy to średni niski przepływ o 50%.

 
Rekreacja

Przewiduje się wykorzystanie zbiornika do celów rekreacji. W tym celu w części cofkowej zbiornika planuje się wydzielenie akwenu oddzielonego od zbiornika dolnego jazem. W okresach niżówkowych, kiedy będzie wykorzystywana pojemność wyrównawcza poniżej normalnego piętrzenia, zwierciadło wody powyżej jazu będzie utrzymywane na rzędnej 348,0 m npm, co zapewni właściwe warunki sanitarne i rekreacyjne w tej części zbiornika. Najkorzystniejsze tereny do zagospodarowania rekreacyjnego - na plaże, parkingi, pola namiotowe, kąpieliska znajdują się na zachodnim brzegu wydzielonego akwenu. Istnieje tam możliwość odpowiedniego ukształtowania linii brzegowej. Na północnym brzegu zbiornika, przy drodze Limanowa - Bochnia, w bezpośrednim sąsiedztwie miejscowości Młynne planuje się utworzenie basenu żeglarskiego. Zagospodarowanie ww. tereny w kierunku rekreacyjne - sportowym staną się miejscem wypoczynku ludzi. Budowa basenu przyczyni się do rozwoju sportów wodnych. Wzrost ruchu turystycznego w rejonie planowanej inwestycji przyczyni się do stworzenia nowych miejsc pracy dla ludności miejscowej w infrastrukturze turystycznej (hotelarstwo, gastronomia, wypożyczalnie sprzętu pływającego).

 
Efekt energetyczny

W dalszej kolejności realizacji przedsięwzięcia istnieje możliwość budowy elektrowni wodnej o 2 turbinach po 2 m3/s przełyku i mocy 2x300 kW pracującej w cyklu wyrównania dobowego. Średnia produkcja roczna wyniesie około 3000 MWh. Budowa elektrowni wodnej w Młynnym nie będzie miała znaczącego wpływu na bilans wydobycia i spalania węgla oraz zanieczyszczeń atmosfery w Polsce , ale każde uruchomienie elektrowni wodnej przyczyni się do poprawy stanu środowiska w naszym kraju.

 
Ochrona sanitarna zlewni rzeki Łososiny.

Budowa zbiornika wodnego wymusza podwyższenie stopnia oczyszczenia ścieków dopływających do rzeki powyżej zbiornika. Istniejące oczyszczalnie ścieków w Limanowej
i Tymbarku wymagałyby rozbudowy o dodatkowy stopień oczyszczania ścieków, szczególnie ze względu na zawartość fosforu. Ponadto należałoby zwiększyć przejęcie ścieków z rozproszonej zabudowy pozostałych miejscowości Dobra i Stopnica. Powyższe działania przyspieszą uzyskanie odpowiedniej klasy czystości rzeki wymaganych w przepisach Unii Europejskiej.

 

Inwestycja ta przyniesie pozytywne efekty środowiskowe. Przyczyni się do podwojenia przepływu najniższego tzw. utrzymanie przez cały rok przepływów wyższych od średniego niskiego, przy którym pozytywnie rozwija się życie biologiczne w rzekach górskich. Zwiększa to szanse przywrócenia ryb łososiowatych do rzeki Łososina. Wezbrane wody powodziowe rzeki powodują dewastację dna i brzegów rzeki. Zmniejszenie ilości, a przede wszystkim wielkości kulminacji wezbrań znacznie ograniczy dewastację koryta rzeki. Środowisko rzeki będzie miało korzystne warunki bytowania.

Przekształcenie krajobrazu rzeki , flory i fauny w odmienne środowisko wód stojących stworzy warunki rozwoju bioróżnorodności rzeki.

 
 

Istotnym Efektem redukcji wezbrań na rzece Łososina będzie wpływ na wezbrania na Dunajcu poniżej zbiornika Czchów. Redukcja wezbrań na Dunajcu przez zbiornik w Rożnowie do przepływu dopuszczalnego 900m3/s jest niweczona gdy na nią nałoży się kumulacja fali 400-600m3/s z rzeki Łososiny. Kolejnym efektem zbiornika w Młynnym będzie zatrzymanie unosin i rumowiska, które obecnie zamulają zbiornik w Czchowie. Roczny dopływ szacuje się na 48 tyś m3

 
OPIS PRZEDSIEWZIĘCIA

Koncepcję budowy zbiornika wykonano jako wielowariantową. Rozwiązania wariantów różnią się lokalizacją przekroju piętrzenia (warianty I, II, III), a także sposobem wykorzystania czaszy (w wariancie IV - zbiornik „suchy" dla celów przeciwpowodziowych z wydzieloną częścią czaszy do magazynowania wody dla celów komunalnych). Do dalszych prac wybrano wariant II co zostało uwarunkowane dokładniejszym rozpoznaniem geologicznym. Poniżej przedstawiono charakterystykę wariantu II.

 Zapora

- zapora ziemna o kubaturze - 68,7 tyś m3

- wysokość zapory         - 17,0 m

- długość zapory            - 178,0 m

- spust denny              - 2 x 2,9x2,9 m

- przelew powierzchniowy   - 3 x 11,0 m

- obwałowania            - 800 m

Roboty przygotowawcze:                                               

wykupy : grunty orne -34 ha

użytki zielone - 40 ha

lasy          - 6 ha

zakrzaczenia - 40 ha

nieużytki     - 7 ha

 
Przebudowa infrastruktury:

- drogi                                  - 3,4 km

- linie WN                            -l,2 km

- linie NN                            - 2,0 km

- przełożenie gazociągu śr. 200 mm       - 2,0 km

 
 
 

Harmonogram finansowania zadań przygotowania dokumentacji dla zbiornika wodnego Młynne

 
 
 


Lp                       Zadania                                                           Koszt w tyś zł

 
 
Ogółem
2002r
2003r
2004r
 
 
 
 
 
 
1

Prace geologiczno inżynierskie
w rejonie zapory, zbiornika i dróg wokół zbiornika (I etap) 

 
670
 
 
670
wykonane
 
2

Uzupełniające prace geologiczne
w rejonie zapory w tym węzły cementacyjne (II etap)

 
500
 
 
500

w realizacji

 
3

Koncepcja programowo przestrzenna zbiornika wodnego Młynne

650
 
650

w realizacji

 

4

Projekt planu zagospodarowania przestrzennego zbiornika wodnego Młynne wraz z uzyskaniem WZiZT

 
400
 
 
 
400
 
Razem
2220
 
1820
400
 
Finansowanie z Banku Światowego
 
 
 
 
5

Studium wykonalności zbiornika wodnego w Młynne

500
 
500
 

5.1

Badania stanu środowiska naturalnego dla potrzeb studium wykonalności inwestycji

500
 
500
 
5.2

Aktualizacja bilansu wodno-gospodarczego rzeki Łososina
w przekroju Młynne

300
 
300
 
5.3

Raport oddziaływania inwestycji na środowisko

200
 
200
 
 
Razem
1500
 
1500
 
 
Finansowanie z budżetu
 
 
 
 
6

Rozpoznanie zasobów żwirów i glin na budowę korpusu zapory
i uszczelnienia

150
150
wykonane
 
 
7

Operat wodno-prawny zbiornika dla uzyskania pozwolenia wodno-prawnego

 
80
 
 
80
 
 
8

Projekt budowlany z uzyskaniem pozwolenia na budowę

1500
 
 
1500
 
Razem
1730
150
80
1500
 
Razem
5450
150
3400
1900
 

Koszty inwestycji szacuje się na około 1 mln zł. Suma ta w połowie zostaną zwrócone przez zmniejszenie strat powodziowych bezpośrednich nie uwzględniając pośrednich, którymi przede wszystkim są utrudnienia komunikacyjne dla ludności całej doliny. Pozostała cześć kosztów winna być zwrócona ze sprzedaży wody ujmowanej na potrzeby komunalne.